حسابداری نوین

**دانش هر فرد نه دارایی اوست نه سرمایه او بلکه بدهی او به جامعه است **

صورت های مالی و تجزیه و تحلیل صورت های مالی

افراد مختلف به منظور شناخت وضعيت مالي و عملكردي شركت به اطلاعات منعكس در صورتهاي مالي علاقمندند كه اين افراد را بطور كلي مي توان به صورت زير دسته بندي كرد .

1-  بستانكاران كوتاه مدت: براي اين افراد وضعيت نقدينگي شركت به منظور تعيين توان شركت در باز پرداخت تعهدات كوتاه مدت  خود مهم مي باشد .

2-  وام دهندگان و دارندگان اوراق مشاركت شركت ها ( بستانكاران بلند مدت ) : براي اين افراد تداوم فعاليت شركت مهم است . يعني اينكه شركت بتواند در سالهاي آتي اصل و فرع بدهي خود را بپردازد . براي اندازه گيري تداوم فعاليت شركت اين افراد بايد به سودآوري آتي و ريسك شركت توجه كنند .

3-  سهامداران شركت : براي اين افراد نيز تداوم فعاليت ، سودآوري و ريسك شركت مهم مي باشد . سرمايه گذاران بايستي تا اندازه زيادي به صورت هاي مالي چاپ شده درگزارش هاي سالانه  و گزارشهاي ميان دوره اي اتكا كنند . در مورد شركت هاي سهامي عام پذيرفته شده در بورس ، اطلاعات اضافي ابتدا به بورس اوراق بهادار ارائه شده و سپس در دسترس عموم قرار مي گيرد .

4-  مديريت شركت : مديريت شركت ضمن دارا بودن مسئوليت اداره شركت در برابر افراد فوق نيز مسئول مي باشد . بنابراين به منظور برنامه ريزي ، آگاهي از نتايج تصميمات گذشته و شناخت ضعف و قوت هاي شركت نياز به اطلاعات مالي دارد .

 

افراد فوق به منظور شناخت وضعيت مالي شركت و تصميم گيري درست از يكسري تكنيك هاي مالي استفاده مي كنند . كه اين تكنيك ها عبارتند از :

 

1)تجزيه و تحليل افقي يا تجزيه و تحليل روند :در تجزيه و تحليل افقي يك سال بعنوان سال پايه تعريف شده و تغييرات اقلام موجود در تراز نامه و صورت سود و زيان به صورت درصدي از سال پايه در نظر گرفته مي شود . براساس مقايسه اطلاعات سال مورد نظر با سالهاي قبل روند مطلوب يا نامطلوب وضعيت مالي وعملكرد شركت تعيين مي شود .

اين موضوع با استفاده از اطلاعات مندرج در صورتحساب سود و زيان بالا در جدول زير نشان داده مي شود .

سال

1376

1375

1374

1373

1372

1371

فروش

450,000

360,000

330,000

320,000

312,000

300,000

سود خالص

22,950

14,550

21,450

19,200

15,600

15,000

براي محاسبه درصدهاي روند ، انجام دو مرحله ضروري است . ابتدا سال پايه انتخاب مي‌شود و به هر رقم در صورتهاي مالي سال پايه ضريب وزني 100 داده مي شود . در مرحله دوم هر يك از ارقام مندرج در صورت هاي مالي سالهاي بعد به صورت درصدي از ارقام سال پايه بيان مي گردد .

 

 

 

 

 

 

مثال : درصدهاي روند براي سال 72 و73 :

سال 1373

سال 1372

=فروش

=سود خالص

=فروش

=سود خالص

 

سال

1376

1375

1374

1373

1372

1371

فروش

150%

120%

11%

107%

104%

100%

سود خالص

153%

97%

143%

128%

104%

100%

 

درصدهاي روند ارائه شده در بالا رشد ملايمي را براي فروش در سالهاي اوليه و رشد شريعي را در سال هاي 1375 و1376 نشان مي دهد . سود خالص تير رشد فزاينده‌اي رانشان ميدهد به استثناي سال 1375كه عليرغم افزايش در فروش سود خالص كاهش داشته است . اين استثنا مي تواند از تغيير نامساعدي در هريته هاي غير عادي ناشي شده است . به هر حال شركت در سال 1376 كه افزايش سريعي را درسود نشان مي دهد بر اين مشكل غالب شده است . بطور كلي درصدهاي روند نشان مي دهد كه شركت سودآور و در حال رشد است .

بعنوان مثالي ديگر فرض كنيد كه فروش ها در هر سال افزايش مي يابند اما بهاي تمام شده كالاي فروش رفته با نرخي بيشتر افزايش مي يابد اين مساله نشان مي دهد حتي اگر فروش‌ها در حال افزايش باشند ممكن است سودخالص شركت در حال كاهش باشد .

 

2- تجزيه و تحليل عمودي : در تجزيه و تحليل عمودي يك قلم مهم صورت هاي مالي بعنوان ارزش پايه در نظر گرفته مي شود و ساير اقلام با آن مقايسه مي شود . در ترازنامه معمولاً جمع كل دارايي بعنوان قلم مهم تلقي شده و ساير اقلام به صورت درصدي از آن محاسبه مي شوند .

در صورت سود و زيان هم فروش قلم مهم بوده و ساير اقلام به صورت درصد از  فروش بيان مي شوند . با اين تحليل روابط موجود بين حساب ها و نسبت هاي آنها تعيين شده و در صورت انحراف از نسبت مورد نظر به سادگي مي توان آن را تعيين كرد .

اين درصدها اهميت نسبي دارايي هاي جاري و غير جاري و همچنين اهميت نسبي مبالغ تامين شده توسط بستانكاران جاري، بستانكاران بلند مدت و سهامداران رانشان مي دهد . با محاسبه درصدهاي اجزا براي چند ترازنامه متوالي ميتوانيم ببينيم كه اهميت كدام يك از اقلام ترازنامه افزايش يافته و كدام مورد اهميت خود را از دست داده است .

 

 

 

يك نمونه صورت سود و زيان مقايسه اي خلاصه شده صورت سود و زيان بعنوان مثال ارائه مي گردد :

 

 

ريال

2×13                    1×13

درصدهاي اجزاء

2×13                    1×13

فروش

‌بهاي تمامشده‌كالاي‌فروش رفته

هزينه ها

سود ناخالص

 

با ملاحظه درصدهاي فوق مي توان مشاهده كرد كه كاهش در سود ناخالص از 40% به 30% باكاهش هرتيه ها خنثي شده كه منجر به كاهش در سود ناخالص از 10% به 5% شده است .

 

3- تجزيه و تحليل نسبت هاي مالي : نسبت مالي عبارتست از ارتباط رياضي به صورت كسر بين ارقام موجود در ترازنامه و صورتحساب سود و زيان . محاسبه نسبت ها باعث مي شود :

-         اطلاعات مالي خلاصه و طبقه بندي شود .

-    اطلاعات و ارزشهاي مطلق در صورت سود و زيان و ترازنامه بصورت نسبي بيان شوند كه اين امر باعث قضاوت صحيح تر نسبت به اطلاعات مالي مي شود .

-         اطلاعات به تناسب و ميزان نياز استفاده كنندگان در اختيار آنها قرار گيرد .

-         باعث ميشود استفاده كنندگان براساس ارزشها و اطلاعات كمي بتوانند قضاوت هاي كيفي بكنند .

 

انواع نسبت هاي مالي :

نسبت هاي نقدينگي : با استفاده از اين نسبت ها وضعيت و توان نقدينگي شركت اندازه گيري مي شود .

 

دارايي هاي جاري

بدهي هاي جاري

 

 

الف – نسبت جاري

ـــــــــــــــــــــــ = نسبت جاري

 

در نسبت جاري فرض بر اينست كه دارايي هاي جاري پشتوانه بازپرداخت بدهيي هاي جاري است . هر چه اين نسبت بالاتر باشد و ضعيت نقدينگي شركت بهتر است . حد مطلوب اين نسبت براساس نرم صنعت تعيين مي شود . اما بصورت يك اصل كلي بهتر است كمتر از 2 نباشد .

 

 

 

 

ب- نسبت آني ( سريع ) :

در محاسبه اين نسبت دارايي هاي جاري به دو دسته تقسيم مي شود :

دارايي هاي جاري سريع : دارايي هايي كه به شكل نقد هستند يا سريعاً قابل تبديلر به نقد مي باشند .دارايي هاي سريع عبارتند از وجوه نقد ، دريافتني هاي كوتاه مدت ، سرمايه‌گذاري هاي كوتاه مدت .

دارايي هاي جاري غير سريع: دارايي هايي هستند كه براي تبديل به نقد شدن نياز به زمان دارند . مانند موجودي هاي كالا و پيش پرداخت هاي هزينه.

دارايي هاي جاري غير سريع – دارايي هاي جاري

بدهي هاي جاري

 


 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ = نسبت آني

 

 

نسبت آني در مقايسه با نسبت جاري دقيق تر و محافظه كارانه تر مي باشد و دارايي هايي را كه احتمال دارد سريع به نقد تبديل نشود را كنار مي گذارد . حد مطلوب اين نسبت راتيد استاندارد صنعت مي كند اما بعنوان يك اصل كلي بهتر است كمتر از يك نباشد . در نسبت فوق هر چقدر عدد حاصل بزرگتر از يك باشد توان نقدينگي شركت بالاتر است .

 

نسبت هاي اهرمي : اين نسبت ها ميزان استفاده از بدهي در ساختار سرمايه شركت و همچنين توان ايفاي تعهدات ( بدهي ) از طرف شركت را اندازه گيري مي كنند .

 

الف – نسبت بدهي :

اين نسبت درصد وجوهي را نشان ميدهد كه بوسيله بدهي تامين شده‌اند .اعتبار دهندگان نسبت بدهي پايين را ترجيح مي دهند . زيرا در صورت بالابودن ، ريسك مالي شركت تير بالا ميباشد .

كل بدهي

كل دارايي

ـــــــــــــــــ = نسبت بدهي

 

ب- نسبت بدهي به حقوق صاحبان سهام

اين نسبت هر چقدر بالاتر باشد ميزان استفاده از بدهي در ساختار سرمايه شركت بالاتر است در نتيجه ريسك شركت بالاست . اگر اين شركت بخواهد در آينده مجدداً قرض بگيرد وام دهندگان يا به او قرض نمي دهند و يا تمايل به قرض دادن با نرخ بهره بالا نشان ميدهند .

 

كل بدهي

حقوق صاحبان سهام

ـــــــــــــــــــــ = نسبت بدهي به ح ص س

 

 

 

 

 

 

- نسبتهاي سودآوري ازديدگاه سهامداران

 

1) سود هر سهم (EPS)

    EPS  گزارش کننده سودتعلق يافته به هرسهم ازبابت عملکردسال جاري است .سودتعلق گرفته ياپرداخت مي شود( DPS) ,يااندوخته مي شود ويا انباشته مي شود.

چنانچه سودپرداخت شده کمترازسودتعلق گرفته باشد,مابقي سودبراي هرسهم درشرکت انباشته ويا اندوخته مي شود.

چنانچه سودپرداخت شده بيشترازسودتعلق گرفته باشد, تفاوت آن ازمحل سودهاي انباشته واندوخته هاي سالهاي قبل پرداخت مي شود.

طبق ماده 90قانون تجارت تقسيم سودواندوخته بين صاحبان سهام فقط پس ازتصويب مجمع عمومي امکانپذيراست  ضمن اينکه درصورت احرازسود دريک سال , شرکت موظف است حداقل 10% سود را بين سهامداران توزيع کند.

     سود پس از كسر ماليات  

= سود هر سهم عادي

       تعداد سهام عادي

 

 

 


 

2) سود تقسيمي هر سهم (DPS)

          اين نسبت نشان‌دهنده مبلغ سودي است كه شركت بابت هر سهم پرداخت مي‌كند.

                           سود تقسیمی هرسهم        

 

= سود تقسيمي هر سهم

                                تعداد سهام عادي

 

 

 

 

 


 

سود پرداخت شده

قيمت خريد هر سهم

3 ) نسبت بازده نقدي سهام : اين نسبت نشاندهنده درصد بازده سرمايه گذاري از محل پرداخت سود نقدي از طرف شركت مي باشد .

ــــــــــــــــــــــــ = نسبت بازده نقدي سهام

 

 

4) نسبت بازده قيمتي سهام : اين نسبت نشاندهنده بازده حاصل از  تغييرات قيمت سهام عادي دربازار است

قيمت خريد – قيمت فروش سهام

قيمت خريد سهام

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ =بازده قيمتي سهام

 

5 ) نسبت بازده كل سهام عادي : اين نسبت نشاندهنده بازده سرمايه گذاري از محل تغييرات قيمت بازار و سود پرداختي شركت مي باشد .

سود حاصل از فروش سهام + سود نقدي

قيمت خريد سهام

 


 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ =بازده كل سهام عادي

 

 

ارزش بازار هر سهم

سود هر سهم

6) نسبت قيمت به سود هر سهم يا ( P/E )  :

ـــــــــــــــــــــــــــــــــ = P/E

          اين نسبت از تقسيم قيمت يك سهم به سود هر سهم به دست مي‌آيد. براي محاسبه سود هر سهم در اين نسبت معمولاً از سه روش زير استفاده مي‌شود:

1-   آخرين EPS اعلام شده شركت (معمولاً  هر سه ماه يكبار اعلام مي‌شود.)

2-   EPS برآورد شده براي آينده شركت

3-  ميانگين EPS دو فصل گذشته شركت

 

نسبت قيمت هر سود هر سهم دو مفهوم ضمني دارد :

1-  رشد سود : اين نسبت به مفهوم انتظار بازار از رشد سود شركت مي باشد . هر چه اين نسبت بالاتر باشد نشاندهنده چشم انداز رشد بالا در سود آوري آتي شركت است و اگر اين نسبت پايين باشد بازار انتظار دارد كه سود‌آوري شركت در آينده رشد پاييني داشته باشد .

2-  تصميم گيري در خريد و فروش سهام عادي : بعنوان يك اصل كلي اگر اين نسبت براي شركتي پايين تر از استاندارد صنعت باشد سهام آن شركت براي خريد مطلوب و اگر بالاتر باشد براي خريد نامطلوب است .

 

به لحاظ نظري  يك سهم به ما مي‌گويد كه سرمايه‌گذاران چند ريال حاضرند به ازاي هر ريال سود يك شركت پرداخت كنند. اگر بخواهيم در يك جمله مفهوم  را عنوان كنيم، شايد بتوان گفت كه  يك سهم نشان‌دهنده برآورد بازار از آينده آن صنعت يا شركت است. اگر  شركتي بالاتر از ميانگين بازار يا صنعت باشد، بدين معني است كه بازار در ماه‌ها يا سالهاي آينده انتظارات بزرگي از سهم اين شركت دارد. در تعيين بالا يا پايين بودن  توجه به دو عامل نرخ رشد شركت و صنعت بسيار ضروري است.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1389/02/29ساعت 10  توسط سجاد سالاری  |