حسابداری نوین

بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

موضوع جزئی: اهداف                 تاریخ نشر:                              فیش‌نویس: رضا طیبی

اهداف

1. تفکیک تئوری های مبتنی بر مالکیت ، واحد تجاری ، حقوق باقی مانده ، سهامداران عادی ، شرکت سهامی و وجوه از دید گاه تئوری ارزش ویژه
2. توجیه شیوه ثبت و گزارش کردن حقوق صاحبان سهام با استفاده از تئوری های ارزش ویژه

بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

موضوع جزئی: کارکرد تئوری های ارزش ویژه  تاریخ نشر:                              فیش‌نویس: رضا طیبی

—        کارکرد تئوری های ارزش ویژه :

—        شیوه طبقه بندی و گزارش نمودن عوامل تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام به تئوری منتخب درباره ماهیت ارزش ویژه بستگی دارد .

—        روش تلفیقی مورد استفاده در مورد ترکیب شرکتها با تئوری مبتنی بر ارزش ویژه موردنظر  فرد ارائه کننده صورتهای مالی سازگار است .

—        ماهیت ارزش ویژه :

—        ریشه آن در واژه برابری قرار دارد و مفهوم و معنی آن انصاف می باشد . به عبارت دیگر حق یا ارزش ویژه  را به عنوان یک سهم منصفانه فرد تفسیر کرد .

بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

موضوع جزئی: تئوری های ارزش ویژه      تاریخ نشر:                       فیش‌نویس: رضا طیبی

—                                       تئوری حقوق مالکان

—                                       تئوری مالکیت

—         تئوری های ارزش ویژه      تئوری واحد تجاری   

—                                       تئوری حقوق باقی مانده

—                                       تئوری شرکتهای سهامی

—                                       تئوری وجوه

بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان          مترجم:                                   ناشر:

موضوع جزئی: تئوری حقوق مالکان تاریخ نشر:                                فیش‌نویس: رضا طیبی

تئوری حقوق مالکان :

تفاوت بین داراییها و بدهیهای شرکت (خالص داراییها)

                                               سهام

                     سرمایه تامین شده

                                              صرف سهام

حقوق مالکان

                     سود انباشته

—         نقد تئوری حقوق مالکان :

—        جمع مبلغ ارائه شده در ترازنامه تحت عنوان حقوق صاحبان سهام حاصل روشهایی است که حسابداران برای تعیین ارزش اقلام خاصی از دارایی و بدهی بکار می برند .

—        در نتیجه مبلغ متعلق به حقوق صاحبان سهام در ترازنامه نمی تواند نشان دهنده ارزش جاری حقوق مالکان شرکت باشد .

—        تئوری مالکیت :

—        داراییها تحت تملک مالک و بدهیها تعهدات وی می باشند .

—        بر اساس این تئوری :

—         درآمد                                         افزایش میزان مالکیت

—        هزینه های دوره                             کاهش میزان مالکیت 

—        سودخالص                                     افزایش ثروت مالکان

—        سود نقدی                                     برداشت از ثروت

—        سود انباشته                                   بخشی از کل میزان مالکیت

—        بهره اوراق قرضه                              هزینه مالکان

—        مالیات بر سود                                 هزینه دوره

بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

موضوع جزئی: تئوری مالکیت   تاریخ نشر:                        فیش‌نویس: رضا طیبی

—        بهترین کاربرد تئوری مالکیت در :

—        واحدهای تجاری با مالکیت انفرادی

—        شرکتهای تضامنی

—        هیئت استانداردهای حسابداری از مفهوم سود جامع استفاده کرد و از این زاویه شرکت سهامی بر مبنای تئوری مالکیت مورد توجه قرار می گیرد .

—        سود جامع دربرگیرنده همه اقلامی می شود که طی یک دوره بر میزان مالکیت اثر می گذارند به استثنای سود تقسیمی و رویدادهای مالی که در بخش سرمایه انجام می شود .

—        در شرکتهای سهامی مفهوم تئوری مالکیت اغلب سود شرکت را سود خالص متعلق به سهامداران می نامد .

—        بکارگیری ارزش ویژه برای ثبت سرمایه گذاری ها در واحدهای فرعی نمونه ای از کاربرد تئوری مالکیت می باشد . از دیدگاه این تئوری سهم شرکت مادر از سود در هر سال به حساب سرمایه اضافه می شود و از این دیدگاه سود واحد فرعی به سهامداران شرکت اصلی تعلق دارد .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: تئوری واحد تجاری تاریخ نشر:                  فیش‌نویس: رضا طیبی

—        تئوری واحد تجاری :

—        از دیدگاه این تئوری تصور بر این است که یک سازمان دارای موجودیتی و حتی شخصیتی جدا از مالک خود است .

—        داراییها = حقوق متعلق به طلبکاران و سهامداران

—        تفاوت اصلی بین بدهی ها وحقوق صاحبان سهام این است که می توان ارزش حقوق بستانکاران را مستقل از ارزش سایر اقلام در صورت انحلال شرکت تعیین کرد در حالی که ارزش حقوق صاحبان سهام را بر مبنای ارزش داراییهایی تعیین می کنند که از همان آغاز در شرکت سرمایه گذاری شده است به اضافه ارزش سودهایی که مجددا سرمایه گذاری شده اند و تعیین ارزش اقلام که پس از این صورت می گیرد.

از دیدگاه این تئوری :

بدهیها         تعهدات خاص واحد تجاری

داراییها             مقدار منافعی که واحد تجاری دریافت می کند .

سود خالص         تغییر در حقوق صاحبان سهام  پس از تامین سایر ادعاها (بهره اوراق قرضه و مالیات بر سود)

بهره اوراق قرضه         پرداخت سود واحد تجاری

هر پرداخت یا تخصیص اقلام به دارندگان حق باید به عنوان تخصیص سود شرکت مورد توجه قرار گیرد .

درآمد         محصول یا ره آورد شرکت

هزینه         کالاها و خدماتی که شرکت برای کسب سود به مصرف می رساند.

—        سودخالص شرکت با سود خالص متعلق به سهامداران ارتباط مستقیم ندارد از اینرو درآمدها و هزینه ها موجب افزایش و کاهش حقوق صاحبان سهام نمی شوند.

—        تئوری مالکیت و واحد تجاری منجر به این می شوند که داراییها بر مبناهای مختلف تعیین ارزش شوند. در اجرای تئوری مالکیت باید ارزش داراییها را بر مبنای ارزش جاری تعیین کرد زیرا تصور بر این است که حقوق مالکان سهام برابر است با خالص ارزش یا خالص ثروت آنان. از دیدگاه تئوری واحد تجاری شرکت نگران ارزش جاری اقلام نیست زیرا بر جنبه پاسخگویی بهای تمام شده اقلام در برابر مالکان و سایر سهامداران تاکید می شود .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: تئوری حقوق باقی مانده تاریخ نشر:                          فیش‌نویس: رضا طیبی

—        تئوری حقوق باقی مانده :

—        دیدگاه مبتنی بر این تئوری در فاصله بین تئوری مالکیت و تئوری واحد تجاری قرار می گیرد .

—        حقوق باقی مانده = حقوق خاص - دارایی ها

—        حقوق خاص شامل ادعاهای بستانکاران و حقوق صاحبان سهام ممتاز می شود .

—        هدف این دیدگاه این است که به دارندگان سهام عادی اطلاعات بهتری ارائه کرد تا آنها بتوانند بدان وسیله در مورد سرمایه گذاری ها تصمیم بگیرند .

—        تصور بر این است که دارندگان سهام عادی در باقیمانده سود شرکت و خالص داراییها پس از انحلال دارای حق می باشند . از آنجا که معمولا صورتهای مالی بر مبنای امکان انحلال شرکت تهیه نمی شوند اطلاعاتی که در مورد حقوق باقیمانده ارائه می شود می توانند برای پیش بینی سودهای تقسیمی متعلق به سهامداران عادی مورد استفاده قرار گیرد .

—        در ترازنامه باید حقوق سهامداران عادی را جدا از حقوق سهامداران ممتاز و حقوق دارندگان حق ویژه گزارش کرد . صورت جریان نقدی هم باید نشان دهنده وجوه نقدی باشد که در دسترس شرکت است و می تواند بدان وسیله سود متهلق به سهامداران عادی را پرداخت و سایر نیازها را تامین نماید .

—        دارندگان اوراق بهادار قابل تبدیل به سهام عادی تحت شرایط خاصی صاحب همان نوع حقوق می باشند که به دارندگان سهام عادی تعلق می گیرد . از این رو آنها نسبت به حقوق باقی مانده نیز دارای حق مشخصی می شوند .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: تئوری شرکتهای سهامی تاریخ نشر:                         فیش‌نویس: رضا طیبی

—        تئوری شرکتهای سهامی(تئوری اجتماعی حسابداری)  :

—        تئوری شرکت سهامی دیدگاهی گسترده تر از تئوری واحد تجاری می باشد .

—        تئوری واحد تجاری

—                                                 سازمان(واحد اقتصادی)

—                                                            تامین منافع دارندگان حقوق فعالیت

—        تئوری شرکتهای سهامی

—                                                       سازمان(نهاد اجتماعی)

—                                                                        تامین منافع گروههای ذینفع

ارزش افزوده کسب شده به وسیله شرکت عبارتست از ارزش بازار کالاها و خدماتی را که شرکت تولید میکند منهای ارزش کالاها و خدماتی که شرکت خریداری می کند از اینرو سود ارزش افزوده شامل همه پرداختها به سشهامداران به صورت سود تقسیمی ، بهره به بستانکاران ، دستمزد به کارکنان ، مالیات به سازمانهای دولتی و سود انباشته شرکت می باشد .

از دیدگاه تئوری شرکت سهامی جایگاه سودانباشته مشابه جایگاهی است که درباره تئوری واحد تجاری وجود دارد . در هر دو دیدگاه سود انباشته نشان دهنده بخشی از حقوق صاحبان سهام است و به گروههایی تعلق می گیرد که نسبت به حقوق باقی مانده دارایحق می باشند و یا نشان دهنده حقوق تقسیم نشده است .

در این تئوری سودی که دوباره در شرکت سرمایه گذاری می شود الزاما در زمره منافعی قرار نمی گیرد که فقط به سهامداران که نسبت به حقوق باقی مانده دارای حق هستند تعلق گیرد .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: تئوری وجوه تاریخ نشر:                             فیش‌نویس: رضا طیبی

—        تئوری وجوه :

—        در این تئوری یک واحد عملیاتی و مبتنی بر فعالیت در کانون توجه قرار می گیرد . این حوزه از فعالیتها یا دیدگاههای مذبور که آن را وجوه می نامند شامل گروهی از داراییها و تعهدات مربوطه و سرانجام محدودیتهایی می شود که نشان دهنده فعالیتهای اقتصادی خاص می گردد (.(Fund

داراییها = محدودیت بر داراییها

داراییها                                   خدمات آینده به وجوه یا واحد عملیاتی

بدهیها                                    محدودیت بر داراییهای خاص یا داراییهای عمومی

مبلغ سرمایه گذاری شده                محدودیتهای قانونی یا مالی در استفاده از داراییها

تخصیص سود انباشته            محدودیتهای اعمال شده به وسیله مدیریت ، بستانکاران ، مقررات قانونی

سود انباشته                         محدودیتهایی که اعمال خواهد شد

—        در نتیجه تمام حقوق صاحبان سهام محدودیتهایی خواهد بود که به وسیله ارگانهای مختلف اعمال می شود .

—        تهیه صورتهای مالی تلفیقی هم یک نمونه از کاربرد تئوری وجوه است که حالت گسترش یافته تئوری واحد اقتصادی است . تئوری وجوه را همچنین می توان در فرایند تفکیک داراییهای ثابت از داراییهای جاری و جداسازی آنها از حقوق صاحبان سهام مورد استفاده قرار داد .

—        تئوری وجوه بر جریان منابع مالی ((Fundاستوار است و مفهوم سود در گزارشات مالی در کانون توجه قرار نمی گیرد .

—        طبقه بندی حقوق صاحبان سهام در مالکیت انفرادی و شرمتهای تضامنی :

—        در مالکیت انفرادی همه حقوق مالکیت به صورت یک مبلغ سرمایه ارائه می شود و هیچ نیازی به طبقه بندی سرمایه به بخشهای مختلف نمی باشد . زیرا در مورد سرمایه گذاری یا برداشت برای مالک محدودیتی وجود ندارد .

—        در شرکت تضامنی حقوق مالکان مشابه حقوق مالک انفرادی است با این تفاوت که در آنجا سرمایه را برحسب میزان مالکیت هر شریک گزارش می کنند .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: طبقه بندی حقوق صاحبان سهام در شرکتهای سهامی تاریخ نشر:                              فیش‌نویس: رضا طیبی

—        طبقه بندی حقوق صاحبان سهام در شرکتهای سهامی :

—        اطلاعاتی که در طبقه بندی سنتی صورتها ارائه می شود بر مبنای روابط قانونی و اقتصادی و نه بر مبنای یک تجزیه و تحلیل کامل از نیازهای استفاده کنندگان مختلف از صورتهای مالی قرار دارد .

—        در طبقه بندی حقوق صاحبان سهام مهمترین هدف ارائه اطلاعاتی در مورد کارایی و حوزه اعمال کنترل مدیریت به سهامداران  ، سرمایه گذاران ، بستانکاران و سلیر ذینفعان می باشد .

—        جهت تامین این اهداف صورتهای مالی باید در موارد زیر اطلاعاتی ارائه کند :

—        1. منابع تامین سرمایه

—        2. محدودیتهای قانونی در بازپرداخت سرمایه های شرکت به سهامداران

—        3. محدودیتهای قانونی ، قراردادی ، مدیریتی و مالی بر فرآیند پرداخت سود تقسیمی به سهامداران کنونی و آینده

—        4. اولویت طبقه بندی های مختلف سهامدار هنگام انحلال بخشی یا کل شرکت

—        طبقه بندی بر مبنای منابع تامین سرمایه :

—        منابع تامین سرمایه شامل:

—        1. مبالغ پرداختی توسط سهامداران

—        2. مازاد سودخالص به سود پرداختی به سهامداران (سودانباشته)

—        3. مبالغ اهدایی از جانب دیگران غیر از سهامداران

—        یکی از نقاط ضعف طبقه بندی سنتی این است که اگر از محل سود انباشته مبالغی به حساب سهام منتقل شود یا از محل سودسهی یا روشهای دیگر صرف سهام افزایش یابد طبقه بندی بر اساس منافع تامین سرمایه مخدوش می شد .همچنین زمانی که شرکت اقدام به تجدید ساختار می نمود یا سهام خزانه دادوستد می کرد این شیوه به اجرا درنمی آمد .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: افشای اطلاعات در مورد سرمایه قانونی تاریخ نشر:                 فیش‌نویس: رضا طیبی

—        افشای اطلاعات در مورد سرمایه قانونی :

—        قانون گذاران استنباط کردند که باید به گونه ای بستانکاران را در برابر مدیران ، سهامداران که گاهی رفتارهای نابهنجار دارند موصون سازند در نتیجه دادگاهها و نهادهای قانونی درمورد مبلغ داراییهایی را که می توان تحت شرایط عادی و پیش از انحلال نهایی شرکت به صورت قانونی به سهامداران پرداخت کرد محدودیتهایی اعمال کردند .

—        سرمایه قانونی یا اعلام شده کل ارزش اسمی همه سهامی که به ارزش اسمی منتشر می شود و کل مابه ازای دریافتی از بابت همه سهامی که بدون ارزش اسمی منتشر می شود تعریف می گردد.

—        در صورتهای مالی کنونی اطلاعات مربوط به سرمایه قانونی افشا نمی شود اگرچه سهام و صرف سهام در طبقه های جداگانه قرار می گیرند . حتی افشای اطلاعات در مورد تعداد سهام منتشر شده و دردست مردم از هر طبقه از سهام و ارزش اسمس آنها بدان اندازه کافی نیست که خوانندگان بتوانند بدان وسیله کل سرمایه قانونی را محاسبه نمایند .

—        به سبب وجود تفاوت بین سرمایه قانونی و سرمایه ای که شرکت سرمایه گذاری کرده اند تجزیه سرمایه شرکت به سهام و صرف سهام بیش از مفید بودن موجب گمراهی خواهد شد .

—        پس بهتر است که در یادداشت پیوست صورتهای مالی اطلاعاتی درباره سرمایه قانونی افشا کرد .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: افشای اطلاعات در مورد سرمایه قانونی تاریخ نشر:                 فیش‌نویس: رضا طیبی

—        افشای اطلاعات در مورد محدودیت بر پرداخت سود :

—        اغلب چنین فرض می شود که سود تقسیمی تعیین کننده سود پرداختی است ولی معمولا این شیوه اندیشه نمی تواند قابل دفاع باشد . از این رو طبقه بندی حقوق صاحبان سهام و یادداشتها بایستی به گونه ای باشد که این دو را بتوان براحتی از هم تفکیک کرد .

—        پرداخت از محل سود تقسیمی یا سود انباشته نباید بر طبقه بندی اقلام تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام از نظر منابع تامین سرمایه اثر بگذارد . یعنی زمانی که مبالغی از سود انباشته به حساب سرمایه انتقال می یابد آن را زیر عنوان جدیدی به عنوان سود انباشته انتقالی به سرمایه پرداخت شده گزارش بایستی کرد .

—        سود تقسیمی سالهای پیش متعلق به سهامداران ممتاز را نمی توان به عنوان سود انباشته تخصیص یافته گزارش کرد . از دیدگاه تئوری باقی مانده در صورتی می تواند تخصیص قابل قبول باشد که اطلاعات مربوط به اعمال محدودیت بر پرداخت سود تقسیمی به دارندگان سهام عادی افشا شود .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: افشای اطلاعات در مورد محدودیتها در پرداخت از محل سرمایه شرکت تاریخ نشر

—         فیش‌نویس: رضا طیبی

—        افشای اطلاعات در مورد محدودیتها در پرداخت از محل سرمایه شرکت :

—        اگر یک شرکت انتفاعی قصد انحلال ندارد اولویت افراد هنگام انحلال نمی تواند اهمیت زیادی داشته باشد .

—        اگر کل مبلغ متعلق به سهامداران ممتاز هنگام انحلال درصد بالایی از کل خالص داراییها را تشکیل دهد و اگر این احتمال وجود داشته باشد که شرکت منحل خواهد شد در این صورت بایستی اطلاعات مذبور را در صورتهای مالی افشا کرد .

—        اگر شرکت در آستانه انحلال است یا در حال برنامه ریزی برای انحلال است در اینصورت منبع اصلی تامین سرمایه نمی تواند اهمیت زیادی داشته باشد و پرداختهای نهایی دارای بیشترین اهمیت هستند .

—        نتیجه :

—        با توجه به ساختار سنتی حسابداری منطق حکم می کند که طبقه بندی بر مبنای منابع تامین سرمایه انجام شود و از طریق نقل و انتقال وجوه از سود انباشته به سرمایه نباید ترکیب منابع تامین سرمایه را برهم زد . تاکید بر طبقه بندی بر اساس منابع تامین سرمایه باعث می شود که اطلاعات مربوط به منبع وجوه برای پرداخت به سهامداران افشا شود .

—         بسمه تعالی                                                            کتاب:     تئوری حسابداری                 جلد:

—        

—         موضوع کلی: تئوری حقوق صاحبان                          مترجم:                                   ناشر:

—          

—         موضوع جزئی: طبقه بندی حقوق صاحبان سهام درصورتهای مالی تلفیقی تاریخ نشر      فیش‌نویس: رضا طیبی

—         طبقه بندی حقوق صاحبان سهام درصورتهای مالی تلفیقی :

—        در طبقه بندی سنتی حقوق صاحبان سهام در ترازنامه تلفیقی هدف این است که در مورد تقسیم سود و یا پرداخت از محل سرمایه اطلاعاتی ارائه شود ولی رابطه متقابلبین گروههای مختلف باعث می شود که میزان مفید بودن اطلاعات ناشی از این نوع طبقه بندی محدود شود . به استثنای زمانی که به نظر می رسد تجدید سازمان یا انحلال آن قطعی باشد در بقیه موارد طبقه بندی بر مبنای منلع تامین سرمایه می تواند با ساختارهای سنتی حسابداری سازگار باشد .